Vàng vượt trái phiếu Mỹ trở thành tài sản dự trữ ưu việt của các ngân hàng trung ương

Vàng tiếp tục khẳng định vị thế là tài sản dự trữ ưu việt của các ngân hàng trung ương

(Kitco News) - Vàng vẫn giữ vai trò quan trọng trong thị trường tài chính toàn cầu như một tài sản tiền tệ chủ chốt, với Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) nhấn mạnh một cột mốc đáng chú ý đối với kim loại quý này.

Trong báo cáo thường niên về vai trò quốc tế của đồng euro, ECB cho biết dù nhu cầu vàng từ các ngân hàng trung ương giảm tốc trong năm ngoái, nhưng vẫn đủ để đẩy vàng vượt qua trái phiếu chính phủ Mỹ trở thành phần lớn nhất trong dự trữ tài sản toàn cầu.

Các chuyên gia phân tích của ECB cho biết, nhờ đà tăng giá lịch sử của vàng, kim loại này chiếm khoảng 27% tổng dự trữ tài sản toàn cầu vào cuối năm. Đến cuối năm 2024, lượng vàng nắm giữ chiếm 20% tổng dự trữ toàn cầu. Trong khi đó, lượng trái phiếu chính phủ Mỹ giảm còn khoảng 22%, so với mức 25% năm 2024.

“Diễn biến này chủ yếu phản ánh hiệu ứng định giá. Về mặt danh nghĩa, giá vàng đã tăng khoảng 60% và 30% trong năm 2025 và 2024, điều này làm tăng tỷ trọng vàng trong tổng dự trữ ngoại hối chính thức một cách cơ học. Khi điều chỉnh theo giá vàng cuối năm 2023, tỷ trọng đồng euro (16%) tương đương với tỷ trọng vàng (16%), trong khi tỷ trọng trái phiếu chính phủ Mỹ vẫn cao hơn đáng kể (26%),” báo cáo của các nhà phân tích nêu rõ.

Theo báo cáo xu hướng vàng vật chất cuối năm của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), các ngân hàng trung ương đã tăng lượng vàng dự trữ chính thức thêm 863 tấn, giảm nhẹ so với hơn 1.000 tấn mua vào trong mỗi năm của ba năm trước đó.

ECB cho biết ngoài vai trò là công cụ đa dạng hóa danh mục, các ngân hàng trung ương còn xem vàng như một hàng rào địa chính trị.

“Các ngân hàng trung ương mua vàng nhiều hơn thường nằm trong các khu vực có nguy cơ xung đột bên ngoài cao hơn. Kể từ khi Nga tiến hành xâm lược toàn diện Ukraine năm 2022, Trung Quốc đã mua hơn 350 tấn vàng, tiếp theo là Ba Lan (320 tấn), Thổ Nhĩ Kỳ (220 tấn) và Ấn Độ (130 tấn). Hơn nữa, Ba Lan với khoảng 100 tấn vẫn là nước mua vàng chính thức lớn nhất trong năm 2025, theo sau là Kazakhstan, Brazil, Trung Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ,” ECB cho biết.

Mặc dù vàng đã đạt được cột mốc quan trọng, ECB không kỳ vọng xu hướng này sẽ bền vững.

“Trong tương lai, vàng đối mặt với những hạn chế như một tài sản dự trữ chính thức so với các đồng tiền fiat lớn: giá vàng biến động mạnh, không sinh lời và khi giữ dưới dạng vật chất thì chi phí lưu trữ cao. Quan trọng hơn, nguồn cung vàng không hoàn toàn linh hoạt và không thể điều chỉnh nhanh chóng theo biến động nhu cầu thanh khoản quốc tế,” các nhà phân tích nhận định.

Dù nhu cầu vàng từ các ngân hàng trung ương đã chậm lại từ đầu năm, các chuyên gia cho rằng mức giảm không đáng kể. WGC dự báo các ngân hàng trung ương sẽ mua khoảng 850 tấn vàng trong năm nay.

Trong cuộc phỏng vấn với Kitco News, ông Nitesh Shah, trưởng bộ phận nghiên cứu hàng hóa và kinh tế vĩ mô tại WisdomTree, cho biết các điều kiện thúc đẩy các ngân hàng trung ương mua vàng vẫn chưa biến mất.

Ông nhấn mạnh năm 2022 là bước ngoặt khi Mỹ và các đồng minh phương Tây sử dụng USD làm vũ khí chống lại Nga sau cuộc xâm lược Ukraine.

“Quá trình này đã diễn ra từ lâu và đà này sẽ không kết thúc sớm. Không chỉ USD bị vũ khí hóa; đồng euro, yên Nhật và tất cả các đồng tiền G7 đều bị tác động khi tài sản ngân hàng trung ương Nga bị đóng băng. Điều này tạo động lực cho các ngân hàng trung ương khác đa dạng hóa khỏi những đồng tiền đó. Không ai muốn nắm giữ lượng lớn các đồng tiền đó và rơi vào thế bất lợi trước các nước G7,” ông nói.

Ông Ryan McIntyre, Chủ tịch Sprott Inc., cho biết bên cạnh bất ổn địa chính trị, việc phòng ngừa rủi ro nợ công là lý do khác khiến các ngân hàng trung ương tăng cường nắm giữ vàng.

Ông giải thích vàng là tài sản dự trữ ưu việt vì không phải là nghĩa vụ của bất kỳ ai khác.

“Tôi sẽ cố gắng độc lập tối đa so với người khác,” ông nói.

Những diễn biến này càng cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của vàng trong dự trữ quốc tế và ảnh hưởng trực tiếp đến giá vàng thế giới cũng như giá vàng hôm nay tại Việt Nam.