Bạch kim và tác động tiềm năng của nền kinh tế hydro đến giá vàng thế giới

Kitco News - Sau khởi đầu mạnh mẽ trong năm, đà tăng của bạch kim đang chững lại khi giá được giữ ở mức gần 2.000 USD mỗi ounce. Các nhà phân tích nhận định, với sự phát triển mạnh mẽ của thị trường xe điện (EV), bạch kim và các kim loại nhóm bạch kim cần tìm kiếm nguồn cầu mới khi thị phần xe sử dụng động cơ đốt trong (ICE) với bộ chuyển đổi xúc tác ngày càng giảm.

Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu, do cuộc xung đột kéo dài tại Iran, có thể mang lại động lực mới cho bạch kim. Giá bạch kim giao ngay gần đây giao dịch ở mức 1.925 USD/ounce, giảm hơn 2% trong ngày. Kim loại quý này nhiều khả năng sẽ kết thúc tuần với mức giảm khoảng 2,5%.

Theo Hội đồng Đầu tư Bạch kim Thế giới (WPIC), nền kinh tế hydro đang âm thầm trở thành một trong những động lực tăng trưởng cơ cấu quan trọng đối với nhu cầu bạch kim. Các chính phủ và ngành công nghiệp đang tăng cường nỗ lực đảm bảo nguồn cung năng lượng khu vực và giảm phát thải carbon trong các ngành công nghiệp nặng.

Hydro – chìa khóa của an ninh năng lượng khu vực và công nghiệp sạch

Trong một cuộc phỏng vấn với Kitco News, ông Edward Sterck, Giám đốc nghiên cứu tại WPIC, cho biết bối cảnh địa chính trị hiện nay – với bất ổn năng lượng, xu hướng phi toàn cầu hóa và lo ngại về chuỗi cung ứng công nghiệp – đang tạo ra điều kiện thúc đẩy việc áp dụng hydro trong thập kỷ tới.

Phát biểu của ông Sterck được đưa ra khi Tuần lễ Bạch kim London kết thúc, nơi mà nhu cầu về hydro và các ứng dụng công nghiệp mới nổi lên thành chủ đề trọng tâm trong các cuộc thảo luận của giới đầu tư và thị trường bạch kim.

Dù tăng trưởng của nền kinh tế hydro chậm hơn dự kiến ban đầu, ông Sterck lưu ý tiềm năng dài hạn gắn liền với xu hướng phi toàn cầu hóa rộng lớn hơn.

"Chúng ta thấy tiềm năng lớn cho sản xuất năng lượng tái tạo ở các khu vực như châu Âu, Đông Á, Australia, Trung Đông, Bắc Phi, sa mạc Namib và Nam Mỹ. Nhưng rất có thể sẽ có sự gián đoạn trong mạng lưới toàn cầu này," ông nói. "Hydro sẽ là thành phần then chốt để đảm bảo an ninh năng lượng khu vực."

Vai trò không thể thay thế của hydro trong công nghiệp

Mặc dù điện khí hóa bằng pin đang chiếm ưu thế trên các phương tiện truyền thông, ông Sterck nhấn mạnh hydro vẫn đóng vai trò thiết yếu trong các ngành công nghiệp không thể chuyển đổi đơn giản sang điện.

"Bạn có thể điện khí hóa tất cả các loại xe, điện khí hóa nhà ở, nhưng không thể sản xuất thép bằng điện. Cũng không thể sản xuất phân bón hay amoniac bằng điện; bạn phải dùng hydro," ông giải thích.

Theo ông, sản xuất hydro xanh đã tăng trưởng đáng kể trong 5 năm qua, dù sự chú ý của nhà đầu tư có phần giảm sút trong bối cảnh đầu tư ESG suy yếu.

"Hydro đã âm thầm phát triển mạnh mẽ, chỉ là không nhanh như dự đoán trước đây," ông nói. "Sự quan tâm của nhà đầu tư, với sự suy giảm các yếu tố ESG, đã chuyển hướng sang nơi khác, nên chúng tôi ít đề cập đến vì ít ai quan tâm."

Dữ liệu tăng trưởng sản xuất hydro và tiềm năng với bạch kim

Dữ liệu của WPIC cho thấy sản lượng hydro xanh đã tăng gấp sáu lần từ năm 2021 đến 2025, từ khoảng 50 kiloton mỗi năm lên khoảng 300 kiloton. Trong cùng thời gian, công suất điện phân toàn cầu tăng từ 0,6 gigawatt lên 4,9 gigawatt, tương đương mức tăng chín lần. Đồng thời, đội xe chạy bằng pin nhiên liệu hydro trên toàn cầu đã tăng gấp đôi, đạt khoảng 103.000 chiếc.

Ông Sterck nhận định có thể kỳ vọng mức tăng trưởng "hai con số trung bình" trong 5 năm tới tại các lĩnh vực liên quan đến hydro, dù tốc độ tăng trưởng hàng năm có thể biến động.

Xu hướng tăng trưởng này đặc biệt quan trọng với thị trường bạch kim vì kim loại này đóng vai trò chủ chốt trong các công nghệ điện phân màng trao đổi proton và pin nhiên liệu.

Hiện WPIC ước tính nhu cầu bạch kim liên quan đến nền kinh tế hydro khoảng 90.000 ounce mỗi năm, bao gồm cả xe chạy bằng pin nhiên liệu. Đến năm 2030, nhu cầu có thể tăng lên khoảng 400.000 ounce.

Ông Sterck cũng nhấn mạnh vai trò dài hạn của hydro không chỉ trong giao thông mà còn trong giảm phát thải các ngành công nghiệp nặng, đặc biệt là sản xuất phân bón.

"Hiện nay, bạn dùng phương pháp chuyển đổi methane hơi nước để tách hydro từ khí tự nhiên," ông giải thích. "Mỗi tấn hydro sản xuất từ khí tự nhiên tạo ra 8 tấn CO2. Vì vậy, nếu chuyển sang hydro xanh, đó là một chiến thắng lớn về mặt môi trường."

Tìm kiếm nguồn cầu mới cho bạch kim

Sự tập trung mới vào hydro xuất hiện khi các nhà phân tích ngày càng tìm kiếm nguồn cầu mới cho kim loại nhóm bạch kim nhằm bù đắp sự suy giảm lâu dài trong tiêu thụ xúc tác ô tô do sự gia tăng của xe điện.

Các nhà phân tích của BMO Capital Markets nhận xét các cuộc thảo luận về hydro xanh tại Tuần lễ Bạch kim London năm nay "thực tế hơn rõ rệt," tập trung vào các ứng dụng công nghiệp khả thi thay vì các câu chuyện đầu cơ về xe pin nhiên liệu.

"Cuộc tìm kiếm nguồn cầu mới đang diễn ra một cách nghiêm túc," các nhà phân tích cho biết trong một ghi chú nghiên cứu gần đây.

BMO cũng lưu ý WPIC đã liệt kê nhiều công nghệ mới nổi tạo ra nhu cầu mới cho kim loại nhóm bạch kim, bao gồm thiết bị quang học, vải thủy tinh điện tử, ổ cứng và sản xuất silicon.

Theo ngân hàng Canada, WPIC ước tính các ứng dụng mới này đã tạo ra khoảng 500.000 ounce nhu cầu bổ sung trong vòng 12-24 tháng qua, dù các nhà phân tích cảnh báo chưa có công nghệ nào đủ sức thay thế hoàn toàn nhu cầu xúc tác ô tô đang giảm.

Sự quan tâm ngày càng tăng đối với hydro cũng hỗ trợ triển vọng tổng thể của WPIC cho thị trường bạch kim. Trong báo cáo xu hướng nhu cầu quý gần đây nhất, hội đồng cho biết giá bạch kim tiếp tục được hỗ trợ bởi thâm hụt cung kéo dài và tồn kho trên mặt đất ở mức thấp kỷ lục.

Tổ chức ước tính tồn kho trên mặt đất chỉ còn khoảng ba tháng cung ứng, giúp duy trì tình trạng thị trường chặt chẽ mặc dù có nhiều bất ổn kinh tế. Đây là yếu tố then chốt giúp giá bạch kim có thể ổn định trong bối cảnh biến động hiện nay.

Để cập nhật thông tin chi tiết hơn về diễn biến giá vàng thế giới và ảnh hưởng của các yếu tố toàn cầu đến thị trường trong nước, độc giả có thể theo dõi thêm tại các bài viết về giá vàng hôm nay.