Giá vàng được thúc đẩy bởi nhu cầu vàng miếng, ngân hàng trung ương vẫn mua mạnh

Thị trường vàng toàn cầu ghi nhận mức tăng trưởng vừa phải về khối lượng nhưng bứt phá mạnh về giá trị trong quý I/2026, khi nhà đầu tư đổ mạnh vào vàng vật chất trong bối cảnh bất ổn địa chính trị gia tăng. Báo cáo mới nhất từ Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) cho thấy sức mua vàng miếng và vàng xu đang trở thành động lực nổi bật của thị trường, trong khi các ngân hàng trung ương vẫn duy trì vai trò hỗ trợ quan trọng.

Theo báo cáo Xu hướng Nhu cầu Vàng Hàng quý của WGC, tổng nhu cầu vàng, bao gồm cả giao dịch phi tập trung (OTC), tăng 2% so với cùng kỳ năm trước lên 1.231 tấn trong ba tháng đầu năm. Tuy nhiên, nhờ đà tăng giá chưa từng có của kim loại quý này ngay từ đầu năm, tổng giá trị giao dịch đã tăng vọt 74% lên mức kỷ lục 193 tỷ USD.

Vàng miếng và vàng xu dẫn dắt đà tăng của thị trường

WGC cho biết nhu cầu đầu tư bán lẻ tiếp tục đóng vai trò chủ đạo, đặc biệt ở phân khúc vàng vật chất. Nhu cầu vàng miếng và vàng xu tăng 42% so với cùng kỳ, đạt 474 tấn, mức quý cao thứ hai từng được ghi nhận.

Các chuyên gia phân tích nhận định phần lớn sức mua tập trung trong tháng 1, thời điểm đà tăng giá vàng tăng tốc mạnh. Dù vậy, lực mua vẫn duy trì xuyên suốt quý, kể cả khi giá điều chỉnh, cho thấy nhà đầu tư vẫn tranh thủ gom hàng khi thị trường giảm nhiệt.

Động lực chính đứng sau nhu cầu vàng vật chất là lo ngại lạm phát, sự suy yếu của tiền tệ và việc thiếu các lựa chọn đầu tư thay thế hấp dẫn. Tại châu Á, nhà đầu tư vẫn là nhóm chi phối thị trường khi nhu cầu vàng miếng và vàng xu tại Trung Quốc đạt mức cao kỷ lục theo quý, còn Ấn Độ ghi nhận quý I mạnh nhất trong hơn một thập kỷ.

Diễn biến này cũng củng cố xu hướng phòng thủ trên giá vàng thế giới, khi dòng tiền tiếp tục ưu tiên tài sản hữu hình trong môi trường nhiều biến động. Với nhà đầu tư trong nước, xu hướng quốc tế thường có ảnh hưởng đáng kể tới giá vàng hôm nay trên thị trường Việt Nam.

ETF vẫn hút vốn nhưng đã chậm lại

Bên cạnh vàng vật chất, nhu cầu từ các quỹ ETF vẫn duy trì trạng thái tích cực, nhưng đã mất đà so với năm ngoái. Trong quý I, các quỹ ETF ghi nhận dòng vốn vào ròng ở mức khiêm tốn 62 tấn, khi các quỹ tại Mỹ bắt đầu chứng kiến dòng vốn rút ra vào giai đoạn cuối quý.

Điều này cho thấy nhà đầu tư vẫn quan tâm đến vàng, nhưng mức độ hứng khởi với các công cụ tài chính gián tiếp không còn mạnh như trước. Thay vào đó, xu hướng nắm giữ vàng vật chất đang nổi bật hơn trong giai đoạn thị trường tài chính toàn cầu còn nhiều bất ổn.

Ngân hàng trung ương tiếp tục là chỗ dựa lớn cho giá vàng

Dù nhu cầu đầu tư là động lực chính, WGC nhấn mạnh rằng các ngân hàng trung ương vẫn giữ vai trò hỗ trợ rất quan trọng đối với thị trường vàng. Trong quý I/2026, các ngân hàng trung ương đã mua vào 243,7 tấn vàng, tăng 3% so với cùng kỳ năm trước.

Theo WGC, mức cầu này cao hơn cả quý trước và cao hơn mức trung bình 5 năm, cho thấy cam kết tiếp tục củng cố dự trữ bằng vàng vẫn rất rõ ràng. Điều này diễn ra trong bối cảnh các ngân hàng trung ương phải đối mặt với mức độ bất định gia tăng trên nhiều mặt trận.

WGC cho rằng hoạt động mua ổn định này phản ánh vai trò chiến lược của vàng trong dự trữ quốc gia, ngay cả khi thị trường toàn cầu biến động mạnh vì căng thẳng địa chính trị, trong đó có xung đột liên quan đến Iran. Đây cũng là yếu tố góp phần giữ nền giá cho giá vàng thế giới trong trung và dài hạn.

Một số ngân hàng trung ương tăng bán ra để đáp ứng thanh khoản

Báo cáo cũng ghi nhận hoạt động bán vàng gia tăng đáng chú ý trong quý, phản ánh nhu cầu thanh khoản ngày càng lớn tại một số khu vực. Kể từ khi xung đột mới ở Trung Đông bùng phát, một số ngân hàng trung ương buộc phải chuyển đổi một phần dự trữ vàng thành tiền để xử lý áp lực tài chính phát sinh từ khủng hoảng chuỗi cung ứng toàn cầu trên thị trường năng lượng.

Dù vậy, WGC nhấn mạnh vàng vẫn tiếp tục thể hiện vai trò là tài sản dự trữ không thể thay thế, có thể tiếp cận và sử dụng trong những giai đoạn thị trường biến động cực mạnh. Nói cách khác, việc một số tổ chức bán ra mang tính chiến thuật không làm thay đổi bức tranh nhu cầu tích cực trong dài hạn.

Trang sức giảm về lượng nhưng tăng mạnh về giá trị

Một điểm đáng chú ý khác trong báo cáo là nhu cầu vàng trang sức, vốn từng là điểm yếu của thị trường, cũng xuất hiện tín hiệu tích cực nhất định. Tổng nhu cầu vàng trang sức giảm xuống còn 299,7 tấn trong quý I, mức thấp nhất kể từ quý II/2020.

Tuy nhiên, giá trị trang sức vàng được mua trong giai đoạn đầu năm lại tăng 31%, lên mức kỷ lục 47 tỷ USD. Theo WGC, việc người tiêu dùng chi nhiều tiền hơn cho các sản phẩm nhỏ hơn cho thấy tâm lý tích cực với vàng trang sức vẫn được duy trì.

Triển vọng 2026: vàng vẫn hấp dẫn nhờ lạm phát và địa chính trị

Nhìn về phía trước, WGC kỳ vọng nhu cầu đầu tư và lực mua từ ngân hàng trung ương sẽ tiếp tục là hai động lực then chốt của thị trường vàng. Lạm phát cao, căng thẳng địa chính trị kéo dài và biến động liên tục trên các thị trường tài chính nhiều khả năng sẽ tiếp tục giúp vàng hấp dẫn như một công cụ phòng ngừa rủi ro.

WGC nhấn mạnh rằng yếu tố địa chính trị vẫn nằm ở vị trí trung tâm trong triển vọng nhu cầu vàng. Trong đó, nhu cầu vàng miếng và vàng xu được dự báo sẽ còn duy trì sức mạnh, khi nhà đầu tư tiếp tục ưu tiên tài sản vật chất trong môi trường nhiều bất định.

Song song với đó, các ngân hàng trung ương được cho là sẽ giữ mức mua cao, dù một số tổ chức có thể luân phiên sử dụng dự trữ để đối phó với các cú sốc kinh tế ngắn hạn. WGC hiện vẫn giữ nguyên dự báo rằng các ngân hàng trung ương sẽ mua từ 700 đến 900 tấn vàng trong năm nay, tương đương mức của năm 2025 nhưng thấp hơn ba năm trước đó, giai đoạn dự trữ vàng toàn cầu tăng hơn 1.000 tấn mỗi năm.