Giá vàng Việt Nam cao hơn thế giới gần 30 triệu đồng/lượng vì đâu?

Cuối ngày 31/3, Công ty Vàng bạc đá quý Sài Gòn niêm yết giá vàng miếng SJC ở mức 171,9 - 174,9 triệu đồng/lượng, tăng 1,1 triệu đồng so với đầu giờ sáng cùng ngày. Dù giảm hơn 16 triệu so với đỉnh 191 triệu đồng thiết lập đầu tháng 3, thị trường vẫn ghi nhận sự khan hiếm vàng miếng và nhẫn tròn, khiến lượng bán ra hạn chế.

Hiện giá vàng thế giới giao dịch quanh 4.558 USD/ounce, tương đương khoảng 144 triệu đồng/lượng. Điều này đồng nghĩa giá vàng trong nước đang cao hơn thế giới gần 30 triệu đồng mỗi lượng, mức chênh lệch kỷ lục từ trước đến nay.

Nguyên nhân chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới

Trao đổi với phóng viên, PGS, TS. Nguyễn Văn Phương - giảng viên Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội - cho biết, hiện tượng giá vàng trong nước cao hơn thế giới đến vài chục triệu đồng không còn mới. Tuy nhiên, mức chênh lệch ngày càng nới rộng lại đặt ra nhiều câu hỏi về cách vận hành của thị trường vàng Việt Nam.

Ông Phương phân tích, nguyên nhân bắt nguồn từ khung chính sách, cấu trúc thị trường và tâm lý người dân cùng hoạt động đầu cơ. Thị trường vàng miếng trong nước gần như bị độc quyền về thương hiệu và nguồn cung, khiến mức độ cạnh tranh thấp.

Khác với nhiều quốc gia, khi giá vàng trong nước cao, hoạt động nhập khẩu sẽ tăng để cân bằng giá. Tuy nhiên, tại Việt Nam, việc nhập khẩu vàng nguyên liệu được kiểm soát nghiêm ngặt, chỉ một số tổ chức được phép nhập khẩu. Điều này làm cơ chế tự điều chỉnh thông qua xuất nhập khẩu bị tắc nghẽn.

Khi nhu cầu vàng trong nước tăng do lo ngại lạm phát và bất ổn kinh tế, nguồn cung không thể tăng tương ứng. Do đó, chênh lệch giá không chỉ xuất hiện trong ngắn hạn mà có thể kéo dài ở mức 20-30 triệu đồng mỗi lượng.

Tâm lý tích trữ và đầu cơ nâng cao chênh lệch giá

Ông Phương cũng nhấn mạnh vai trò của tâm lý tích trữ vàng của người Việt. Trong bối cảnh nhiều kênh đầu tư khác không ổn định, vàng vẫn được xem là tài sản an toàn. Người dân sẵn sàng mua vàng với giá cao hơn thế giới hàng chục triệu đồng để đổi lấy sự an tâm.

Việc cầu ít nhạy cảm với giá, trong khi cung bị kiểm soát nghiêm ngặt, tạo điều kiện để chênh lệch giá vàng được đẩy lên cao. Ngoài ra, một bộ phận nhà đầu cơ xem mức chênh lệch lớn như tín hiệu thiếu hàng, tiếp tục mua vào kỳ vọng giá tăng tiếp, tạo vòng xoáy giá tăng - cầu đầu cơ tăng - chênh lệch giá tiếp tục lớn.

PGS, TS. Phương nhận định, đây không phải là đặc điểm cố hữu của thị trường vàng Việt Nam mà là hệ quả của cấu trúc thị trường thiếu cạnh tranh, thiếu cơ chế kết nối với giá vàng thế giới và tâm lý tích trữ mạnh mẽ.

Ông cũng đề xuất mở rộng nguồn cung, đa dạng hóa sản phẩm và phát triển các công cụ tài chính gắn với vàng minh bạch hơn để giảm bớt tình trạng "vàng một mình một giá".

Đáng chú ý, khi chênh lệch giá quá lớn, người mua cuối cùng phải chịu rủi ro cao nhất. Nếu thị trường thay đổi hoặc giá vàng thế giới điều chỉnh mạnh, người mua vàng với giá cao sẽ đối mặt với khả năng thua lỗ đáng kể.

Ý kiến chuyên gia về cơ cấu cung - cầu và chính sách

TS. Nguyễn Văn Lộc - Giám đốc chương trình đào tạo Kinh doanh thương mại, Đại học Phenikaa - cũng cho rằng cấu trúc cung cầu bó hẹp khiến giá vàng trong nước bị đẩy lên cao hơn nhiều so với quốc tế.

Khi nhu cầu tăng đột biến, đặc biệt trong bối cảnh lo ngại lạm phát và bất ổn kinh tế, nguồn cung chính thức không thể tăng nhanh. Việc nhập khẩu vàng nguyên liệu bị kiểm soát chặt cũng khiến cơ chế tự điều chỉnh qua xuất nhập khẩu không phát huy hiệu quả.

Khác với các thị trường khác, nơi giá vàng trong nước tăng sẽ nhanh chóng được cân bằng nhờ bổ sung nguồn cung, tại Việt Nam, thiếu linh hoạt nguồn cung khiến khoảng cách giá 20-30 triệu đồng có thể kéo dài lâu dài thay vì chỉ vài phiên ngắn.

Để cập nhật thông tin chi tiết về biến động giá vàng, độc giả có thể tham khảo giá vàng hôm nay để có cái nhìn kịp thời và chính xác nhất về thị trường.