Giá vàng giảm mạnh và vị thế vàng trong thế giới đa cực mới

Kitco News – Giá vàng giảm gần đây phản ánh một nghịch lý quan trọng: đồng USD mạnh có thể tạo áp lực giảm giá vàng trong ngắn hạn, nhưng cuối cùng lại củng cố vị thế đầu tư dài hạn của vàng, theo Paul Wong, đối tác quản lý và chiến lược gia thị trường tại Sprott Inc.

Trong phân tích sâu sắc hàng tháng mới nhất về thị trường vàng, ông Wong chỉ ra rằng giá vàng giao ngay đã giảm 532,24 USD/ounce trong tháng 6, tương đương gần 12%, kết thúc tháng ở mức 4.008 USD, đánh dấu tháng giảm thứ tư liên tiếp. "Sự sụt giảm trong tháng 6 là mức lớn nhất kể từ tháng 10/2008," ông lưu ý. "Trong quý kết thúc ngày 30/6, vàng mất 660,04 USD, tương đương -14,14%, là quý tồi tệ nhất kể từ quý 2/2013, thời điểm Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) bắt đầu chu kỳ tăng lãi suất đầu tiên sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008."

Ông Wong cho biết đợt điều chỉnh sâu và mới nhất này đã đẩy tâm lý thị trường vàng vào vùng cực kỳ bi quan.

"Làn sóng bán vàng vào tháng 6 bắt đầu từ việc ký kết Bản ghi nhớ Thỏa thuận giữa Mỹ và Iran tại Islamabad, khiến giá dầu giảm mạnh và đồng USD tăng giá," ông nói. "Làn sóng bán thứ hai được kích hoạt bởi diễn giải mang tính diều hâu của thị trường về phát biểu của Chủ tịch Fed mới Kevin Warsh sau cuộc họp Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) tháng 6. Đây là cuộc họp FOMC đầu tiên của Warsh với tư cách Chủ tịch Fed."

Ông Wong nhấn mạnh kỳ vọng tăng lãi suất đã đẩy lợi suất ngắn hạn lên cao hơn, từ đó làm đồng USD mạnh hơn. "Phần lớn các nhà giao dịch định lượng sẽ xem sự bứt phá của đồng USD kết hợp với lãi suất ngắn hạn tăng là tín hiệu tiêu cực đối với vàng."

"Các quỹ đầu tư đã bán vàng từ tháng 3 đến tháng 5 để thoái vị thế đòn bẩy cao, và tiếp tục bán trong tháng 6 khi các chỉ số vĩ mô xấu đi và các tổ chức liên quan đến chính phủ giảm mua vàng. Chủ yếu là các nhà tư vấn giao dịch hàng hóa, quỹ định lượng và thuật toán đã dẫn dắt đợt giảm giá mạnh trong tháng 6 khi họ bán thêm hoặc mở các vị thế bán nhẹ," ông cho biết.

"Mức giảm giá vàng dường như lớn hơn nhiều so với biến động thực tế của đồng USD và lãi suất quỹ liên bang," ông nói thêm. "Điều này cho thấy phần lớn các tác động tiêu cực tiềm năng của sự kết hợp lãi suất cao và đồng USD mạnh đã được thị trường phản ánh."

Tâm lý cực kỳ bi quan và các chỉ báo kỹ thuật

Ông Wong cho biết sự giảm giá vàng trong nửa đầu năm 2026 tương đương với các giai đoạn tâm lý bi quan cực đoan trước đây. "Trong tháng 6, giá vàng đã xuống dưới đường trung bình động 200 ngày lần đầu tiên kể từ tháng 10/2023 và hiện đã ở mức quá bán cực đoan," ông nói. "Trong thập kỷ qua, vàng thường tìm được hỗ trợ khi giá giảm xuống 90% đường trung bình động 200 ngày. Mức giảm này đã đạt -26%, là mức giảm sâu nhất trong vòng một thập kỷ kể từ đáy năm 2016."

"Đầu năm, hợp đồng tương lai lãi suất quỹ liên bang dự báo 2,3 lần cắt giảm lãi suất trong năm 2026, nhưng hiện đã chuyển sang dự báo 1,5 lần tăng lãi suất do thay đổi kỳ vọng lạm phát," ông nói.

Xung đột chính sách Fed và tác động đến vàng

Ông Wong nhận định xung đột chính sách nổi lên tại Fed là một trong những câu chuyện quan trọng nhất đối với thị trường hiện nay.

"Một trong những câu hỏi lớn là liệu Chủ tịch Fed Kevin Warsh sẽ là người diều hâu hay thực dụng," ông viết. "Ông sẽ ưu tiên kiểm soát lạm phát hay nhượng bộ áp lực chính trị và thị trường về lãi suất thấp hơn? Warsh kế thừa một nền kinh tế vẫn đang khá bền bỉ. Thị trường lao động mạnh, tăng trưởng ổn định, giá tài sản cao và lạm phát vẫn vượt xa mục tiêu 2% của Fed. Đồng thời, Tổng thống Trump nhiều lần kêu gọi giảm lãi suất. Căng thẳng giữa thực tế kinh tế và kỳ vọng chính trị là rất rõ ràng."

Ông cho biết cuộc tranh luận hiện chuyển từ kỳ vọng cắt giảm lãi suất sang khả năng tăng lãi suất.

"Vấn đề Warsh kế thừa là lạm phát chưa thực sự giảm. Nền kinh tế không chịu giảm tốc, số lượng việc làm còn cao, tăng trưởng tiền lương gây bất ngờ tích cực, chi tiêu người tiêu dùng khỏe mạnh, hoạt động sản xuất và dịch vụ tiếp tục mở rộng. Trong khi đó, lạm phát vẫn dai dẳng. Lạm phát lõi PCE khoảng 3,3-3,4%, CPI tổng thể trên 4%, và lạm phát dịch vụ vẫn khó kiểm soát."

"Sự phát triển của AI cũng tạo áp lực lạm phát mới khi thiếu hụt bộ nhớ và chi phí linh kiện tăng đẩy giá tiêu dùng lên," ông nói thêm. "Nhà đầu tư ngày càng lo ngại lạm phát có thể dai dẳng hơn dự kiến của các nhà hoạch định chính sách và thị trường."

Dù lạm phát dai dẳng, nhiều nhà đầu tư nghi ngờ Warsh sẽ thực sự diều hâu trong chính sách tiền tệ. "Nhiều người vẫn tin vào 'Fed put', tức là khi thị trường yếu mạnh, các nhà hoạch định chính sách sẽ buộc phải đảo chiều và giảm lãi suất," ông nói. "Kết quả được Trump ưa thích là lãi suất thấp, tăng trưởng mạnh, thị trường chứng khoán đi lên và đầu tư tiếp tục. Thách thức là nền kinh tế hiện tại không rõ ràng cho chính sách nới lỏng. Warsh đang bị kẹt giữa áp lực chính trị đòi giảm lãi suất và dữ liệu kinh tế có thể cần thắt chặt chính sách. Duy trì độc lập của Fed trong bối cảnh này sẽ rất khó khăn."

"Căng thẳng gia tăng giữa lạm phát, chính trị và uy tín ngân hàng trung ương tạo ra môi trường hỗ trợ vàng," ông nói. "Câu hỏi cuối cùng là Fed có sẵn lòng và có khả năng ưu tiên ổn định giá cả hơn áp lực chính trị và thị trường hay không. Câu trả lời này có thể quan trọng hơn rất nhiều so với lộ trình lãi suất trong vài quý tới."

Đồng USD mạnh trong xu hướng giảm dài hạn và vai trò mới của vàng

Ông Wong cập nhật phân tích về câu chuyện quan trọng khác: sức mạnh chu kỳ của đồng USD trong bối cảnh suy giảm dài hạn.

"Chúng tôi đã duy trì quan điểm đồng USD đang suy giảm dài hạn, không phải ở tỷ giá mà ở sức mua và vai trò lưu trữ giá trị tiền tệ ưu thế," ông viết. "Thâm hụt ngân sách lớn, nợ công tăng, mở rộng tiền tệ liên tục, mua vàng gia tăng của ngân hàng trung ương và phân mảnh địa chính trị ngày càng tăng đều chỉ ra sự xói mòn hệ thống dựa trên đồng USD."

Tuy nhiên, thực tế phức tạp hơn. "Mặc dù nhiều lần dự đoán sụp đổ, đồng USD vẫn thường xuyên hồi phục mạnh mẽ," ông nói. "Những đợt hồi phục này gây áp lực lên hàng hóa, kim loại quý, thị trường mới nổi và tài sản rủi ro."

"Vàng có thể đang trong xu hướng tăng dài hạn, nhưng cũng trải qua những đợt điều chỉnh mạnh cùng bạc, đồng, dầu và các tài sản cứng khác," ông cảnh báo. "Một chế độ tiền tệ suy yếu không ngăn được các đợt hồi phục mạnh của đồng USD."

Để hiểu mâu thuẫn này, nhà đầu tư phải tách bạch hai lực lượng thường bị lẫn lộn.

"Đồng USD vẫn là thành phần không thể thiếu trong các giao dịch tài chính toàn cầu dù vai trò dài hạn như dự trữ tiền tệ đang dần giảm," ông nói. "Nói cách khác, đồng USD có thể suy giảm dài hạn nhưng vẫn có những giai đoạn chu kỳ mạnh mẽ trong nhiều năm."

Mỗi đợt tăng giá lớn của USD tạo áp lực kinh tế tài chính lên phần còn lại của thế giới. "Đồng USD mạnh làm tăng chi phí trả nợ cho các con nợ nước ngoài, thắt chặt thanh khoản toàn cầu, tăng chi phí vốn và buộc nhà giao dịch phá vị thế đòn bẩy và carry trade," ông giải thích. "Đồng thời, USD mạnh khiến các ngân hàng trung ương đa dạng hóa dự trữ. Các quốc gia ngày càng tìm cách giảm lệ thuộc vào hệ thống tài chính chịu ảnh hưởng và áp lực từ chính sách Mỹ. Trung Quốc mở rộng sử dụng hệ thống thanh toán thay thế như CIPS và mBridge, nhiều quốc gia khác khám phá các thỏa thuận thương mại khu vực và chiến lược đa dạng dự trữ."

Ông Wong tin rằng vàng đang trở thành tài sản dự trữ của thế giới đa cực mới.

"Nghịch lý là đồng USD càng mạnh, các quốc gia càng có động lực tìm kiếm các lựa chọn thay thế," ông nói. "Kết quả khả dĩ nhất không phải là thay thế đồng USD bằng một đồng tiền dự trữ duy nhất mà là sự xuất hiện dần dần của hệ thống đa dạng hoặc đa cực hơn. Đồng USD có thể vẫn chiếm ưu thế trong dự trữ và tài trợ, trong khi các đồng tiền khác gia tăng ảnh hưởng trong thương mại, tiền tệ khu vực ngày càng quan trọng và vàng đóng vai trò tài sản dự trữ trung lập giữa các khối cạnh tranh. Do đó, các nhà quản lý dự trữ tập trung vào đa dạng hóa hơn là thay thế. Họ vẫn cần đồng USD; chỉ là muốn ít đi thôi."

"Vàng chiếm vị trí đặc biệt trong khung này vì là 'tiền ngoài hệ thống'," ông viết. "Không giống tiền tệ có chủ quyền, vàng không mang tính chính trị. Không như trái phiếu chính phủ, vàng không có rủi ro đối tác. Không như tiền gửi ngân hàng, vàng không thể bị phong tỏa hay trừng phạt nếu giữ trong nước."

"Khi căng thẳng địa chính trị tăng và đa dạng hóa dự trữ diễn ra nhanh, các ngân hàng trung ương ngày càng xem vàng là tài sản dự trữ chiến lược," ông nói. "Vai trò của vàng đang chuyển dần từ công cụ chống lạm phát sang công cụ dự trữ tiền tệ, tài sản dự trữ và có thể là tài sản đảm bảo tiền tệ."

Ông trích dẫn số liệu IMF cho biết trước cuộc xâm lược toàn diện của Nga vào Ukraine, dự trữ vàng chiếm trung bình 12% tổng dự trữ thế giới từ năm 2000. "Sau khi dự trữ ngoại hối của Nga bị phong tỏa hoặc tịch thu và lo ngại ngày càng tăng về sự mất giá của tiền tệ và trái phiếu chính phủ toàn cầu, tỷ trọng vàng trong tổng dự trữ thế giới đã tăng vọt lên khoảng 34% trước khi hạ xuống 27% vào cuối quý. Xu hướng dài hạn về sự trở lại của vàng như tài sản dự trữ chiến lược vẫn được duy trì."

Vàng và vai trò thanh khoản trong khủng hoảng tài chính

Ông Wong phân tích những lý do ngược đời khiến vàng thường bị bán tháo trong các cuộc khủng hoảng tài chính và thanh khoản.

"Nhà đầu tư thường kỳ vọng biến động sẽ đẩy giá vàng lên, nhưng lịch sử cho thấy điều ngược lại," ông nói. "Trong giai đoạn khủng hoảng thanh khoản nghiêm trọng, thị trường cần đồng USD. Để có USD, họ thường bán tài sản thanh khoản nhất. Vàng, là một trong những tài sản dự trữ thanh khoản nhất thế giới, thường được dùng làm nguồn thanh khoản. Điều này đã xảy ra trong khủng hoảng 2008 và cú sốc đại dịch 2020 và có thể lặp lại trong các đợt thắt chặt USD tương lai. Đây không phải là thất bại của vàng mà là vàng thể hiện vai trò dự trữ của mình."

Ông nhấn mạnh dù vàng tiếp tục tăng giá dài hạn như tài sản dự trữ, giá vàng ngắn hạn vẫn chịu ảnh hưởng bởi đồng USD.

"Về dài hạn, vàng và USD có thể cùng tăng vì các lý do khác nhau: vàng đại diện cho nhu cầu ngày càng tăng với tài sản dự trữ trung lập và lưu trữ giá trị, còn USD phản ánh vai trò trung tâm trong hệ thống tài chính toàn cầu," ông nói. "Tuy nhiên, về chu kỳ, vàng vẫn thường có mối tương quan âm với chỉ số USD (DXY). Giá vàng có xu hướng điều chỉnh hoặc đi ngang trong các giai đoạn USD mạnh. Sự phân biệt này giữa giá trị tiền tệ dài hạn của vàng và độ nhạy chu kỳ với điều kiện thanh khoản USD rất quan trọng để hiểu biến động ngắn hạn trong xu hướng tăng dài hạn."

Ông cảnh báo đồng USD có thể mạnh trong khi vị thế thống trị dài hạn giảm. "Tương tự, vàng có thể điều chỉnh sâu trong khi vẫn trong xu hướng tăng dài hạn," ông nói. "Các đợt hồi phục của USD, điều kiện thanh khoản thắt chặt và yếu tố hàng hóa yếu làm xoay chiều xu hướng chu kỳ. Xu hướng dài hạn hướng tới đa dạng dự trữ, mua vàng của ngân hàng trung ương, hệ thống thanh toán thay thế và giảm tỉ trọng USD trong dự trữ toàn cầu."

"Hai lực lượng này không mâu thuẫn. Mỗi đợt USD mạnh tạo thêm động lực đa dạng hóa, và mỗi nỗ lực đa dạng hóa củng cố vai trò tiền tệ dài hạn của vàng. Mỗi đợt có thể thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang hệ thống tiền tệ đa dạng hơn, trong đó vàng ngày càng đóng vai trò tài sản dự trữ trung lập liên kết các khối tiền tệ cạnh tranh."

Để cập nhật tin tức và phân tích mới nhất, độc giả có thể tham khảo thêm giá vàng thế giới và biến động giá vàng hôm nay.