Chuyên gia cảnh báo sự mong manh của Kho bạc Mỹ có thể gây biến động lớn cho giá vàng

Chuyên gia lịch sử tiền tệ cảnh báo sự mong manh của Kho bạc Mỹ có thể dẫn đến sự thay đổi đột ngột của đồng USD

Trong cuộc phỏng vấn với Kitco News, giáo sư Barry Eichengreen, nhà kinh tế học nổi tiếng về lịch sử tiền tệ quốc tế, cho biết ông đã thay đổi quan điểm về tốc độ sụt giảm của đồng USD, đồng thời giải thích rõ hơn về sự phân bổ tổn thất giá trị của đồng tiền này và đề xuất nên giảm bớt nắm giữ trái phiếu Mỹ. Tuần qua, giá vàng đóng cửa trên mức 4.600 USD/ounce, khi đồng USD yếu nhất kể từ tháng 5 và Kho bạc Mỹ có những động thái nhằm kiểm soát chi phí vay mượn.

Ngân hàng trung ương tăng mua vàng, nhưng không phải vì phản đối USD

Trong nhiều năm gần đây, các ngân hàng trung ương đã mua hơn 1.000 tấn vàng mỗi năm, chiếm gần một phần tư sản lượng khai thác vàng toàn cầu. Tuy nhiên, Barry Eichengreen không cho rằng đây là dấu hiệu phản đối đồng USD. Ông nói: "Tôi không nghĩ vàng sẽ trở lại vai trò trung tâm trong hệ thống tiền tệ và tài chính quốc tế."

Nhưng ông đã thay đổi quan điểm về một vấn đề khác và có thể xác định chính xác ngày ông nhận ra điều này: ngày 2 tháng 4 năm 2025, được gọi là Ngày Giải phóng. Ông lo ngại về khả năng mất niềm tin đột ngột vào đồng USD trước khi các đồng tiền thay thế có thể phát huy vai trò.

Tỷ trọng dự trữ của đồng USD giảm chậm nhưng liên tục

Trong khi nhiều người đã dự đoán đồng USD sẽ suy yếu nhanh chóng, Eichengreen vẫn duy trì quan điểm thận trọng, cho biết tỷ trọng dự trữ của USD trên thế giới giảm khoảng nửa điểm phần trăm mỗi năm, từ hơn 70% đầu thế kỷ 21 xuống dưới 60% hiện tại.

Đồng tiền nào thay thế đồng USD?

IMF không công bố chi tiết các đồng tiền thay thế đồng USD, nên Eichengreen và các đồng nghiệp đã thu thập dữ liệu từ báo cáo hàng năm của khoảng 80 ngân hàng trung ương. Kết quả cho thấy:

Eichengreen nhấn mạnh các đồng tiền này thuộc các quốc gia nhỏ, mở cửa, quản lý tốt và thường áp dụng chính sách kiểm soát lạm phát.

Euro không tăng trưởng do thị trường trái phiếu của khu vực đồng euro phân mảnh, với chỉ ba chính phủ được xếp hạng AAA và tổng trái phiếu khoảng 4 nghìn tỷ USD, so với 40 nghìn tỷ USD của Mỹ.

Tại sao các ngân hàng trung ương mua vàng?

Eichengreen cho rằng việc mua vàng bắt đầu từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, không phải vì bất đồng chính trị với Washington. Các ngân hàng trung ương ở thị trường mới nổi phần lớn không thừa hưởng vàng và có ít vàng từ đầu. Ông nhận định đây là quá trình bắt kịp cơ cấu, mới đây có thể kết hợp với lo ngại ngày càng tăng về đồng USD.

Nhiều quốc gia đã đưa vàng về nước vì lý do chính trị, như Pháp, Đức và Hà Lan. Tuy nhiên, việc đưa vàng về nước cũng đồng nghĩa mất đi khả năng sử dụng vàng làm tài sản thế chấp trong các giao dịch tài chính để vay và kiếm lãi.

Điều này lý giải tại sao các quốc gia có dự trữ lớn hơn nhu cầu thực tế mới làm như vậy và họ đều cân nhắc kỹ lưỡng về việc này.

Câu chuyện thanh toán bằng vàng giữa Venezuela và Iran

Eichengreen kể lại một ví dụ khó khăn trong việc sử dụng vàng làm phương tiện thanh toán: Venezuela và Iran, đều đang chịu lệnh trừng phạt, đã thanh toán cho nhau bằng thỏi vàng và thuê máy bay Nga vận chuyển từ Caracas đến Tehran.

Điều này thể hiện sự phức tạp và giới hạn của vàng trong giao dịch thương mại bình thường.

Giá vàng và các khuyến nghị đầu tư

Một số chuyên gia như Ray Dalio khuyên nhà đầu tư nên giữ 10-15% danh mục trong vàng để phòng ngừa khủng hoảng nợ Mỹ trong ba năm tới. Ole Hansen của Saxo Bank đề xuất 5-10% tài sản đầu tư vào tài sản vật chất.

Eichengreen nhận xét rằng kho bạc Mỹ đang trên con đường tài chính không bền vững với tỷ lệ nợ trên GDP tăng nhanh, khiến nhà đầu tư lo ngại hơn trước. Ông cho rằng nếu trái phiếu kho bạc trở nên kém an toàn và có mối tương quan cao với cổ phiếu, nhà đầu tư nên giảm tỷ trọng trái phiếu và tìm đến các tài sản khác như vàng.

Eichengreen cũng cho rằng vàng đã là một phần trong hệ thống tài chính toàn cầu và nên được xem như một lựa chọn đầu tư hợp lý cho các nhà quản lý dự trữ ngân hàng trung ương và nhà đầu tư đa dạng toàn cầu.

Sự mong manh của thị trường trái phiếu Mỹ

Những động thái gần đây của Bộ Tài chính Mỹ và Cục Dự trữ Liên bang (Fed) như hỗ trợ đồng yên bằng euro thay vì USD, mở rộng các công cụ cầm cố trái phiếu kho bạc của Nhật Bản và tăng mua lại trái phiếu dài hạn cho thấy sự lo ngại về tính bền vững của thị trường trái phiếu Mỹ.

Điều này cho thấy chính phủ Mỹ có thể không muốn các chính quyền nước ngoài sử dụng USD của họ một cách tự do, báo hiệu đồng USD không còn thanh khoản như trước.

Lịch sử cho thấy khi ngân hàng trung ương phải mua lại nợ chính phủ, thường dẫn đến các biện pháp đàn áp tài chính như ép buộc các tổ chức tài chính phải mua trái phiếu, giữ lãi suất thấp giả tạo, điều này không tạo niềm tin cho nhà đầu tư quốc tế.

Đầu tư công nghệ và tương lai của đồng USD

Eichengreen nghi ngờ Mỹ đã chọn sai hướng trong phát triển tiền kỹ thuật số. Đạo luật GENIUS năm 2025 quy định các stablecoin phải được đảm bảo bằng tiền mặt, tiền gửi và trái phiếu kho bạc ngắn hạn, đồng thời phải minh bạch báo cáo dự trữ.

Trong khi đó, châu Âu và Trung Quốc đang phát triển tiền kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành (CBDC). Eichengreen cho rằng xu hướng lịch sử đang nghiêng về phía tiền tệ do cơ quan công quyền phát hành, không phải các đồng tiền cạnh tranh của tư nhân.

Ông cảnh báo nếu stablecoin không được chấp nhận rộng rãi, điều này sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến vai trò toàn cầu của đồng USD.

Phản hồi của Eichengreen về dự báo trước đây

Ông thừa nhận đã sai khi dự đoán đồng euro và nhân dân tệ sẽ nhanh chóng thay thế USD làm đồng dự trữ chính. Thực tế, các đồng tiền phi truyền thống mới là những người giành được thị phần dự trữ.

Ông trích dẫn Keynes: "Khi bị chứng minh sai, tôi thay đổi quan điểm. Còn bạn thì sao?"

Kết luận

Giá vàng thế giới đang được hỗ trợ bởi nhiều yếu tố kinh tế và chính trị phức tạp. Sự bất ổn của thị trường trái phiếu Mỹ và những thay đổi trong chính sách tiền tệ số có thể tạo ra những biến động lớn trong tương lai. Để cập nhật chi tiết hơn về giá vàng thế giới và ảnh hưởng của nó đến giá vàng hôm nay tại Việt Nam, độc giả có thể theo dõi các bản tin mới nhất của chúng tôi.