Giá vàng tăng cao, ngành khai thác đối mặt thách thức tăng trưởng

(Kitco News) – Các nhà sản xuất vàng đang báo cáo dòng tiền tự do, lợi nhuận, số dư tiền mặt và lợi nhuận cổ đông đạt kỷ lục, khi giá vàng tăng giúp mở rộng biên lợi nhuận toàn ngành. Tuy nhiên, tăng trưởng sản lượng vẫn bị hạn chế, khiến các nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến các thương vụ mua bán sáp nhập thay vì xây dựng mỏ mới.

Ông Joe Mazumdar, biên tập viên của Exploration Insights, cho biết mùa báo cáo lợi nhuận quý I đã cho thấy sự phân chia rõ rệt giữa khả năng sinh lợi cao hơn và sự tăng trưởng tự nhiên hạn chế. Trong buổi phỏng vấn với Kitco Mining’s Digging Deep ngày 7/5, ông nhấn mạnh các công ty như Lundin Gold và Newmont là những điểm sáng, trong khi giá vàng tăng chưa thể giải quyết các vấn đề về dự trữ và sản lượng của ngành.

Giá vàng và thách thức dài hạn của ngành khai thác

"Giá vàng chưa thay đổi nhiều," ông Mazumdar nói, đề cập đến ảnh hưởng hạn chế của việc giá vàng tăng đến việc mở rộng kho dự trữ khoáng sản. Vấn đề không nằm ở khả năng sinh lời hay dòng tiền, mà là khả năng thay thế các ounce vàng mới và thúc đẩy sản xuất mới mà không phải đối mặt với rủi ro phát triển cao.

Trong quý I/2026, ông Mazumdar cho biết ông ấn tượng với Newmont, mặc dù sản lượng vàng giảm 16% so với cùng kỳ năm trước. Ông nhận thấy mức tăng 66% trong giá trị vàng ghi nhận giúp EBITDA của công ty đạt khoảng 5,1 tỷ USD, gần gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái. Ngoài ra, ông cũng đề cập đến các chỉ tiêu về cân đối tài chính, cam kết cổ tức và kế hoạch mua lại cổ phần của công ty này.

Về phía Lundin Gold, ông Mazumdar nhấn mạnh các yếu tố như dòng tiền tự do, biên lợi nhuận cao và khả năng trả cổ tức cho cổ đông đã giúp công ty nổi bật. Công ty này còn thể hiện mức lợi nhuận cổ đông cao trong nhóm, chủ yếu dựa vào cổ tức, đồng thời phải bù đắp rủi ro từ việc chỉ phụ thuộc vào một mỏ ở Ecuador.

Chênh lệch thành tích và xu hướng M&A trong ngành vàng

Tuy nhiên, không phải nhà khai thác nào cũng hưởng lợi như nhau từ giá vàng tăng. Ông Mazumdar nói rằng các thỏa thuận streaming, chi phí hoạt động cao, chi phí tài chính và đầu tư vào dự án lớn có thể làm giảm đòn bẩy theo giá vàng.

Ông dẫn ví dụ về thỏa thuận streaming tại Mount Milligan của Centerra Gold đã làm giảm giá vàng thực nhận của công ty trong năm 2025. Các công ty xây dựng dự án mới có thể trông yếu hơn trên phương diện lợi nhuận dòng tiền tự do, khi đang phân bổ vốn cho các dự án này.

Hiện tượng này góp phần thúc đẩy xu hướng M&A trong ngành. Ông Mazumdar cho biết đã theo dõi 18 thương vụ mua bán quan trọng kể từ tháng 7/2024, trong đó các nhà khai thác trong nhóm 30 công ty của ông đang giao dịch ở mức hơn 1500 USD/ounce dự trữ sau quý I/2026, trong khi các tài sản mua lại chỉ khoảng 828 USD/ounce.

Với mức định giá này, ông cho rằng các thương vụ sáp nhập có thể giúp các công ty mở rộng doanh nghiệp mà còn giảm thiểu rủi ro về thủ tục cấp phép và chi phí phát triển. "Tại sao phải chấp nhận rủi ro về cấp phép? Tại sao phải chịu rủi ro tăng chi phí khi bạn có thể mua một tài sản đã khai thác sẵn mà bạn ưa thích?" ông nói.

Chi phí tăng và các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển dự án

Chi phí tăng cao vẫn là yếu tố then chốt trong tính toán này. Ông Mazumdar cho biết chi phí xây dựng tăng khiến một số dự án, đặc biệt là các dự án underground, trở nên khó khả thi trong môi trường giá vàng tăng.

"Vấn đề là chi phí xây dựng các dự án này đang tăng cao, khiến chúng có thể không còn khả thi trong môi trường hiện tại," ông nói. Việc chi tiêu cho thăm dò cũng ngày càng bị chú ý khi các công ty có nhiều dòng tiền hơn. Ông Mazumdar nhấn mạnh rằng các chương trình thăm dò nên được tổ chức thành các nỗ lực dài hạn, ổn định thay vì phản ứng ngắn hạn theo biến động giá hàng hóa.

"Nếu giá vàng tăng, bạn không thể nhân đôi nó," ông nói.

Trong lĩnh vực junior, điều kiện tài chính tốt hơn đang thúc đẩy các chương trình khoan lớn hơn, nhưng ông cảnh báo rủi ro thực thi cũng tăng lên. Các công ty cạnh tranh để có được các thiết bị khoan, đội ngũ kinh nghiệm và khả năng phân tích mẫu trong thời điểm các chương trình mở rộng khắp Canada, Alaska và các khu vực hoạt động khác.

Thời gian trả kết quả phân tích mẫu đã kéo dài từ khoảng 3-4 tuần trong giai đoạn thuận lợi đến 3 tháng trong mùa vụ cao điểm. Ông cũng lưu ý rằng các chương trình nhỏ hơn có thể gặp khó khăn trong việc tiếp cận đội ngũ khoan tốt nhất, do các nhà thầu ưu tiên các hợp đồng lớn, dài hạn hơn.

Rủi ro không chỉ dừng lại ở hoạt động. Ông Mazumdar cảnh báo rằng các công ty có thể đi quá nhanh vào hoạt động khoan bổ sung trước khi hiểu rõ hình dạng của mỏ, đặc biệt khi kết quả thăm dò ban đầu tạo áp lực thúc đẩy định hình tài nguyên nhanh hơn.

Chuyển hướng tập trung và tối ưu danh mục đầu tư

Ngành vàng cũng đang chứng kiến các nỗ lực đơn giản hóa danh mục tài sản. Ông Mazumdar đề cập các thương vụ liên quan đến Teck Resources, Kodiak Copper, BMetals và Prospector Metals như ví dụ các công ty đang chuyển các tài sản không cốt lõi sang các quỹ tập trung hơn dựa trên các chủ đề khoáng sản hoặc khu vực rõ ràng.

Ông nhấn mạnh rằng các tài sản bị xem là không cốt lõi với một công ty không nhất thiết là không quan trọng, mà đơn giản chỉ nằm ngoài ưu tiên phân bổ vốn hiện tại. Trong các quỹ tập trung hơn, các tài sản này có thể trở thành trung tâm của mô hình đầu tư.

Kết quả chung của xu hướng này là một ngành vàng với bảng cân đối mạnh hơn, dòng tiền cao hơn, nhưng ít lựa chọn tăng trưởng dễ dàng hơn. Đối với các nhà khai thác, mua bán sáp nhập, thăm dò có kỷ luật và tối ưu danh mục đầu tư ngày càng trở nên quan trọng khi các công ty phải cân nhắc giữa lợi nhuận kỷ lục và các rủi ro về chi phí, thời gian, thủ tục cấp phép để xây dựng mỏ mới.

Hãy xem toàn bộ video trên kênh YouTube của Kitco Mining để cập nhật các phân tích mới nhất về ngành vàng.